Ο φόνος του κόμη Μίρμπαχ [Mirbach] άνοιξε στις γραμμές της σοσιαλιστικής και επαναστατικής δημοκρατίας μια συζήτηση για την τρομοκρατία, την καταλληλότητά της, την αναγκαιότητα της και τη νομιμότητα της σαν μέσο επαναστατικής πάλης. Είναι η δεύτερη φορά από την έναρξη του πολέμου, που ένας πυροβολισμός προκαλεί παρόμοια συζήτηση. Πριν δυο χρόνια, η ηρωική πράξη του Fritz Adler ξανάβαλε αυτό το ζήτημα στην ημερήσια διάταξη των σοσιαλιστικών διασκέψεων. Μετά τα γεγονότα της Μόσχας, η αναθεώρηση του προγράμματος των σοσιαλιστικών κομμάτων όλων των χωρών όσο αφορά το ζήτημα της τρομοκρατίας έγινε αναπόφευκτη. Το ζήτημα αυτό ήταν για πολύ καιρό λυμένο για το κόμμα των σοσιαλεπαναστατών και ιδιαίτερα για την αριστερή του φράξια, η οποία αποσχίστηκε. Στα διεθνή σοσιαλιστικά συνέδρια, οι αντιπρόσωποί μας ήταν ίσως οι μόνοι που υπερασπίζονταν αυτή τη μέθοδο σαν κατάλληλη για να επιδράσουμε στις μάζες∙ αλλά το ακροατήριο στο μεγαλύτερό του μέρος αποτελείτο από εκπροσώπους της μπουρζουάδικης αναποφασιστικότητας στο εσωτερικό του σοσιαλισμού. Ο αγωνιστικός σοσιαλισμός της Δύσης δεν έχει ακόμη δεχθεί το βάπτισμα του πυρός, και αυτή η βίαιη προπαγάνδα είναι ξένη στη νοοτροπία και τις θεωρίες των σοσιαλιστών ηγετών των περισσότερων χωρών της Ευρώπης. Γιατί αυτοί είχαν τη γνώμη ότι ήταν ουτοπικό και ελάχιστα συμβατό με τα επιστημονικά δόγματα  να στηρίζουν πολύ μεγάλες προσδοκίες στο ατομικό παράδειγμα και ότι το κόμμα της επαναστατικής δράσης απέδιδε υπερβολικά μεγάλη σημασία στο ρόλο του ηγέτη.

Τώρα, λένε, είναι η ώρα των μαζικών συγκρούσεων∙ η εξωτερική διεύθυνση που παρέχει στις μάζες ένας ηγέτης, ένα άτομο, έγινε κάτι δευτερεύον και έχασε σε σημασία απέναντι στους ισχυρούς παράγοντες που είναι εσωτερικοί του κινήματος των μαζών.

Δεν καταλάβαμε ποτέ πως θα μπορούσαμε να φέρουμε σε αντίθεση την ατομική πράξη με το συλλογικό κίνημα των μαζών. Δεν συμπληρώνονται αμοιβαία; Δεν είναι δακτυλίδια της ίδιας αλυσίδας στην εξέλιξη της επαναστατικής δράσης;

Όλοι οι στρατηγοί του κόσμου εξυπηρετήθηκαν και εξυπηρετούνται ακόμα από την τρομοκρατία σαν πολεμική συμπεριφορά και την κάνουν  μια μέθοδο άμεσης δράσης. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, που ήταν οι πρώτοι στρατιώτες του κόσμου, προσέφευγαν στην τρομοκρατική τακτική στις εκστρατείες τους.

Τοξότες οπλισμένοι μονάχα με τόξα και βέλη προηγούνταν στρατευμάτων οπλισμένων από την κορυφή μέχρι τα νύχια. Οι λεγεώνες έφταναν μπροστά στο εχθρικό στρατόπεδο, έστηναν τις σκηνές τους, έσκαβαν ορύγματα και περίμεναν.

Οι ελαφρά εξοπλισμένοι τοξότες ορμούσαν με την άγρια ζέση της τίγρης, βγάζοντας ξέφρενες κραυγές, σπέρνοντας έτσι στις γραμμές του εχθρού τον τρόμο και την απελπισία. Και όταν ο εχθρός, τρομοκρατημένος, σαστισμένος από την κεραυνοβόλα επίθεση, αναζητώντας μάταια να προστατευθεί από την αόρατη απειλή θανάτου, ήθελε να τραπεί σε φυγή, οι λεγεώνες ορμούσαν εναντίον του και ολοκλήρωναν το έργο της εμπροσθοφυλακής. Αλλά αλίμονο στους ελαφρούς τοξότες εάν οι οπλισμένοι από τα νύχια ως την κορυφή πολεμιστές δεν τους ακολουθούσαν από κοντά σε πυκνές γραμμές. Αλίμονο τους, αν ο υπέροχος ενθουσιασμός τους και τα βροντερά τους καλέσματα έμεναν αναπάντητα από τους τελευταίους. Τότε ο χαμός τους ήταν αναπόφευκτος. Ο εχθρός, αφού συνερχόταν από την έκπληξή του, θα έπεφτε πάνω σ’ αυτούς τους ατρόμητους επιτιθέμενους. Αλλά αυτή η προοπτική μπορούσε να τους κάνει να σταματήσουν; Θα πέταγαν εξαιτίας της τα τόξα και τα βέλη τους; Θα συγκρατούσαν την πολεμοχαρή ζέση τους; Όχι! Η αμφιβολία δεν σταματούσε το χέρι του μαχητή∙ η κραυγή του αντηχούσε με μεγαλύτερη ένταση, αυτός στόχευε με περισσότερη σιγουριά γιατί ήξερε ότι η γενναιότητά του ήταν η εγγύηση της νίκης.

Είναι δυνατό να αντιπαραθέτουμε τη δράση αυτών των μεμονωμένων αγωνιστών μ’ εκείνες των συνασπισμένων μαζών; Όχι, το αντίθετο. Οι μαχητές της πρωτοπορίας, σκορπίζοντας τον τρόμο και τη σύγχυση στις τάξεις του εχθρού, ενισχύουν την στρατιά της ελευθερίας που τις ακολουθεί. Έτσι, αυτή θα μπορέσει να προελάσει προς ένα στρατόπεδο σε κατάρρευση και να εκμηδενίσει τον εχθρό. Το ίδιο, οι πρώτες επιχειρήσεις του πολέμου των τρομοκρατών δεν είναι παρά προετοιμασία των αγώνων που θα έρθουν. Έχουν μια σημασία και μια εμβέλεια όταν χρησιμεύουν σαν σύνθημα μάχης. Εάν δεν επιδρούν πάνω στη μάζα και δεν προκαλούν μια άμεση δράση, είναι παράλογες και χωρίς αξία. Οι μαχητές είναι λοιπόν αναπόφευκτα καταδικασμένοι να χαθούν, εάν το πολεμικό τους κάλεσμα αντηχεί στο κενό, εάν δεν διεισδύει στην καρδιά της μάζας.

Αλλά αυτή η ιδέα θα μπορούσε να τους σταματήσει; Όχι, γιατί εξυπακούεται ότι η προσπάθειά τους τείνει πρώτα απ’ όλα να δώσει περισσότερο εύρος, περισσότερή δύναμη στο σύνθημα της συσπείρωσης.

Αυτή η θεωρία της άμεσης δράσης δικαιώθηκε λαμπρά από τα γεγονότα της Μόσχας. Για τον σοσιαλιστή, για τον επαναστάτη, ακόμα πιο πολύ απ’ ότι για κάθε άλλον άνθρωπο, η αιματοχυσία είναι πάντα επώδυνη και σκληρή, γιατί αυτός αγωνίζεται για τον άνθρωπο και την ελευθερία του.

Αλλά το αίμα, εάν  φράζει το δρόμο που οδηγεί στη λαμπρή εποχή του νέου ανθρώπου σε μια αναγεννημένη ανθρωπότητα, δεν θα μπορούσε να σταματήσει τον επαναστάτη.

Κάθε χυμένο αίμα χωρίς σκοπό, χωρίς χρησιμότητα, είναι στα μάτια του επαναστάτη συμφορά και ωμότητα. Επίσης, είναι εξαιρετικά προσεκτικός στην επιλογή των μέσων πάλης και έχει μεγάλο σεβασμό για την ανθρώπινη ζωή. Εάν πάρει την απόφαση να χύσει αίμα, είναι γιατί προσκρούει σε φραγμούς που δεν μπορεί να διασχίσει παρά περπατώντας πάνω σε πτώματα. Η Ρωσία έφτασε σ’ αυτό το αδιέξοδο.

Εάν την μεταφέρουμε στην κλίμακα των παγκόσμιων γεγονότων, όλη η Επανάστασή μας δεν αποτελεί παρά μια πράξη τρομοκρατίας. Η Ρωσία εκπροσωπεί τον αγωνιστή της πρωτοπορίας της μεγάλης στρατιάς της εργασίας. Και αλίμονο στη Ρωσία εάν η νέα στρατιά της ελευθερίας δεν την ακολουθήσει. Μόνο η πίστη σ’ αυτόν τον παγκόσμιο ξεσηκωμό μπορεί να οδηγεί την ψυχή των αγωνιστών της. Γνωρίζουν ότι η παγκόσμια στρατιά της Διεθνούς βαδίζει στα βήματά τους, ότι η μεγάλη παγκόσμια πυρκαγιά θα ανάψει, ότι η κραυγή των πρώτων τοξοτών της ελευθερίας και της ευτυχίας των ανθρώπων δεν θα μείνει χωρίς απάντηση, ότι η στρατιά του εξεγερμένου και απελευθερωμένου προλεταριάτου θα σπεύσει, για να ακολουθήσει το ισχυρό βέλος το οποίο, πρώτο, έχει θανάσιμα πλήξει το γεροντικό σώμα του παλιού κόσμου που ψυχομαχά. Αλλά πρέπει το χτύπημα να είναι σκληρό και υπέροχος ο ενθουσιασμός, η πολεμική κραυγή να ανάβει τη φωτιά της μάχης στις αδιάφορες καρδιές, η φλόγα μιας καινούριας ζωής να πυρπολεί το πτώμα του νικημένου παρελθόντος. Πρέπει σ’ όλα  τα πεδία της παγκόσμιας κληρονομιάς οι δυνάμεις να αγγίζουν μια ακραία ευρύτητα και μεγαλοπρέπεια. Όλες οι κατακτήσεις της ρωσικής Επανάστασης είναι ένα κάλεσμα στην κόκκινη σημαία, κάτω από την οποία θα έρθει να συνταχθεί η μεγάλη παγκόσμια στρατιά της καινούριας δύναμης. Και κάθε παράγοντας που θα αδυνάτιζε τη δύναμη της επαναστατικής ορμής θα συντελούσε στην καθυστέρηση του θριάμβου της παγκόσμιας Επανάστασης.

Θεωρούμε επομένως ότι η ειρήνη του Μπρεστ-Λιτόβσκ [BrestLitovsk] είναι μια αντεπαναστατική και ολέθρια για την παγκόσμια Επανάσταση πράξη. Άμβλυνε τις κοφτερές αιχμές στα βέλη μας∙ έπνιξε τα βροντερά μας καλέσματα, έχυσε στο νέκταρ που μεθούσε τους λαούς με τη λαμπρή δίψα της ελευθερίας το δηλητήριο της αδυναμίας, της ταπεινοφροσύνης και της παθητικότητας μπροστά στη δύναμη της γροθιάς.

Η υπογραφή αυτής της μαρτυρίας της αδυναμίας της επανάστασης στρίμωξε τη Ρωσία σ’ ένα σκοτεινό αδιέξοδο. Για να μπορέσει να βγει και να ανακτήσει τις δυνάμεις της, πρέπει να βοηθήσουμε να κόψει τα δεσμά της, να επανακτήσει την ελευθερία και το δικαίωμα να μάχεται και να ζητάει βοήθεια.

Για να πετύχουμε αυτόν το σκοπό, τον μόνο που μπορεί να επιλύσει το μεγάλο πρόβλημα της σωτηρίας της ρωσικής Επανάστασης, γλυτώνοντας την από τα σαγόνια της ιμπεριαλιστικής ύδρας, το κόμμα μας αποφάσισε να προσφύγει στην πάλη με τρομοκρατικές μεθόδους.

Ο φόνος του Μίρμπαχ θα ήταν άχρηστος, επίσης παράλογος, εάν δεν γινόταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, εάν δεν είχε προκαλέσει την εξέγερση των εργαζομένων στο όνομα της σωτηρίας της επανάστασης.

Όσον αφορά την εξέγερση, είναι η επιβεβαίωση των τρομοκρατικών μας αρχών. Το απόστημα είναι ώριμο και δεν περιμένει πια παρά την κίνηση του νυστεριού ενός επιδέξιου χειρουργού.

Το πνεύμα των μαζών και η θέλησή τους να δράσουν επίσης έχουν ωριμάσει και έφτασαν στην πιο μεγάλη τους ορμή. Αλλά έλειπε μια ώθηση ικανή να προκαλέσει την κάθοδο της στρατιάς στην αρένα, έλειπε μια άμεση προτροπή .

Σκοτώνοντας τον Μίρμπαχ, το κόμμα δεν σκότωσε μόνο ένα ικανό και πανούργο διπλωμάτη ο οποίος περιέσφιγγε την επαναστατική Ρωσία μέσα στη μέγγενη των ιντρίγκων του, αλλά γκρέμισε επίσης ένα σύμβολο της καταπίεσης. Με τον ίδιο τρόπο που ο Fritz Adler, όταν σκότωσε τον κόμη Stürgkh, δεν στόχευε στο αδιάφορο και χωρίς σημασία άτομο, αλλά έπληττε μέσω αυτού την προσωποποίηση της καταπίεσης, του πολέμου και του αίματος.

Η εξέγερση που επιχειρήθηκε στο όνομα της Επανάστασης δεν στέφθηκε από μια εύκολη και γρήγορη επιτυχία. Η ορμή του λαού πνίγηκε στον ωκεανό του αίματος των συντρόφων μας, που η επαναστατική κυβέρνηση τουφέκισε. Οι στόχοι που έθεσε το κόμμα μας δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί. Ωστόσο το έργο που άρχισε στη Μόσχα δεν θα χαθεί. Ένας λυσσαλέος και επίμονος αγώνας προετοιμάζεται για την σωτηρία της Επανάστασης, για τη νίκη των αρχών που διακηρύχθηκαν τον Οκτώβρη του 1917.

Δεν μπορούμε να σταματήσουμε την εξεγερμένη μάζα. Δεν θα μπορούσαμε να σβήσουμε την πυρκαγιά που υποδαυλίζεται από τη θύελλα της λαϊκής οργής. Τίποτα δεν θα σβήσει τα ίχνη του αίματος των μαρτύρων συντρόφων μας. Η θυσία τους πρέπει να δικαιωθεί. Είναι για τη σωτηρία της Επανάστασης που το αίμα τους χύθηκε τις τραγικές μέρες του Ιουλίου. Αυτό το αίμα είναι η εγγύηση της ρωσικής Αναγέννησης.

A SCHREIDER

 

[Το κείμενο μεταφράζεται από την έκδοση Les Socialistes-révolutionnaires de gauche dans la Révolution russe : une lutte méconnue, Spartacus, Παρίσι, 1983.]