Περίληψη:

Τη δεκαετία του 1920, στο πλαίσιο του μαρξισμού-λενινισμού και της θεωρίας του για τα στάδια στην ιστορία, οι χωρικοί καταδικάστηκαν στην εξαφάνιση εν όψει της προόδου και της βιομηχανοποίησης. Μια «πρωταρχική συσσώρευση» που ξερίζωσε την ίδια τη δομή της αγροτικής οικονομίας του νοικοκυριού θεωρήθηκε απαραίτητη για να ανοίξει ο δρόμος προς τον σοσιαλισμό. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, ο αγροτικός οικονομολόγος A.Β. Τσαγιάνοφ (1888-1937) μπόρεσε να δείξει, μέσω στατιστικών και δημογραφικών ερευνών, ότι η λαϊκή οργάνωση των κτημάτων που ακολουθούσαν οι χωρικοί ήταν ακόμη ανθεκτική και μπορούσε να προσφέρει μια εντελώς διαφορετική επιλογή για την οικοδόμηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας. Ο στόχος της ομιλίας είναι να τονίσει τις διαφορές ανάμεσα σε αυτό που έχει ονομαστεί κολεκτιβοποίηση, από τη μία, και το συνεργατικό δίκτυο των αγροκτημάτων που προτάσσει ο Τσαγιάνοφ , από την άλλη. Μέσω αυτής της αντιπαραβολής είναι δυνατό να ανακύψουν ορισμένα κομβικά σημεία: η πιθανή αποσύνδεση της οικονομίας από τους μισθούς, το ίδιο το νόημα της εργασίας και της αναζήτησης του κέρδους, η ανάγκη να ξανασκεφτούμε την καταλληλότερη κλίμακα για το τάδε ή το δείνα είδος παραγωγής, οι πολιτισμικές αξίες που εξαλείφθηκαν από την εμμονή των Μπολσεβίκων με τη βιομηχανική πρόοδο. Αν υποθέσουμε ότι ο Τσαγιάνοφ πέθανε επειδή είχε δίκιο, η επανανακάλυψη της σκέψης του μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο προκειμένου να κατανοήσουμε τι έχασαν τα σοσιαλιστικά ιδεώδη με τη συντριβή του αγροτικού σοσιαλισμού, που ήταν η πρώτη έκφραση του σύγχρονου καπιταλιστικού παγκοσμίου πολέμου ενάντια στην αυτόνομη εξασφάλιση των προς το ζην.